مراحل صدور گواهی انحصار وراثت

انحصار وراثت به معنای تعیین وراث متوفی به تفکیک تعداد و اشخاص است تا بعد از تعیین وراث سهم هر یک از آنها مشخص شود.

انحصار وراثت در اصطلاح حقوقی به معنای تعیین وراث متوفی به تفکیک تعداد و اشخاص است تا بعد از تعیین وراث سهم هر یک از آنها با توجه به قواعد ارث مشخص شود.
گواهی انحصار وراثت نیز برگه‌ای است که حصر وراثت صورت‌گرفته از ناحیه وراث یا هر یک از اشخاصی که به موجب قانون می‌توانند درخواست دهند را گواهی می‌کند. 
معمولاً صدور این گواهی در صلاحیت شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه قانونی متوفی است.
بعد از فوت شخص اموال و دارایی‌هایی از او بر جای می‌ماند که باید بین وراث او تقسیم شود.
اما قبل از تقسیم اموال رعایت برخی نکات قانونی لازم است که یکی از این موارد، دریافت گواهی انحصار وراثت (یا حصر ورثه) است.
باید توجه داشت که اموال و دارایی‌های هر شخص می‌تواند هم مثبت و هم منفی باشد.
منظور از اموال و دارایی‌های مثبت خانه، ماشین، وجه نقد، زمین و... است اما منظور از اموال و دارایی‌های منفی، دیون و بدهی ‌ای هر شخص است.
به همین دلیل است که علاوه  بر وراث متوفی، طلبکاران شخص هم بعد از فوت او می‌توانند درخواست از مرجع صالح، حصر وراثت را درخواست کنند تا بعد از انحصار وراثت و تعیین وراث او، سهم‌شان از اموال و دارایی‌های فرد فوت‌شده را دریافت کنند.
بعد از فوت شخص و ابطال شناسنامه متوفی و تهیه گواهی فوت از مرجع صلاحیت‌دار، اشخاص ذی‌سمت باید به شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه قانونی متوفی مراجعه و فرم مخصوص را دریافت کرده و نام تمام کسانی که از شخص متوفی ارث میبرند را با درج نسبت آنها با متوفی قید کنند. بعد از این مرحله لازم است با در دست داشتن فرم مذکور به همراه دو شاهد که وراث را می‌شناسند به دفتر اسناد رسمی مراجعه و نسبت به تنظیم شهادت‌نامه‌ای که برای تأیید تعداد وراث متوفی است، اقدام کنند. شهادت‌نامه تنظیمی را هم باید در مراحل بعدی به همراه سایر مدارک به شورای حل اختلاف تحویل بدهند. از جمله مدارک لازم دیگر، فهرستی از اموال منقول و غیرمنقول متوفی است که برای تهیه این مدرک با مراجعه به اداره دارایی و تعیین تکلیف مالیات بر ارث، باید رسیدی از اداره دارایی برای تحویل به شورا دریافت شود. در مرحله بعد باید مدارک گفته‌شده را به همراه کپی برابر اصل شناسنامه همه وراث به‌علاوه کپی برابر اصل عقدنامه همسر متوفی به شورای حل اختلاف تحویل دهند.
شورا بعد از انتشار آگهی درخواست انحصار وراثت به هزینه وراث در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و گذشت یک ماه از تاریخ انتشار، اگر اعتراضی در این خصوص انجام نگیرد گواهی انحصار وراثت را صادر می‌کند.
منظور از اعتراض در اینجا این است که هر شخصی که برای خود سهمی از ماترک متوفی قائل است یا سهم بردن وراث مذکور در درخواست انحصار وراثت را به ضرر خویش می‌داند، می‌تواند به این امر اعتراض کند.
بعد از صدور گواهی انحصار وراثت و تعیین تعداد وراث، هر یک از ورثه می‌تواند پس از پرداخت هزینه‌های کفن و دفن، دیون و بدهی‌های متوفی و همچنین عمل به وصیت و ارث، اگر مالی از او ماند، بین خودشان به موجب مقررات قانونی تقسیم کنند.

به نقل از حمایت